در مسئله مکان یابی رقابتی موضوع مکان یابی بهینه یک یا چند تسهیل جدید در شرایطی می باشد که رقبای دیگر نیز وجود دارند، در این مقاله نوعی از مسئله مکان یابی رقابتی بررسی می شود که یک امتیاز دهنده امکان بهره گیری از سرمایه گذاری دو سرمایه گذار با دریافت درصدی از درآمد آن ها به عنوان فرانشیز را در اختیار دارد و ضمنا خود نیز با توجه به بودجه در اختیار می تواند نسبت به ایجاد تسهیلات در مکان های بالقوه موجود اقدام نماید. درواقع سه تصمیم گیرنده وجود دارد که یکی به عنوان رهبر و دو تصمیم گیرنده به عنوان پیرو در رقابت همزمان با یکدیگر وارد بازی انتخاب مکان برای ایجاد تسهیلات خود می شوند. این بازی به صورت یک بازی دو سطحی استکلبرگ-نش است که در سطح اول امتیازدهنده با در نظر گرفتن بهترین پاسخ سرمایه گذاران بهترین تصمیم خود را اعلام می دارد و در سطح دوم دو سرمایه گذار با مشاهده استراتژی امتیازدهنده به صورت هم زمان و در رقابت با یکدیگر تصمیم گیری می کنند. در نهایت برای صحه گذاری نتایج مدل پیشنهادی یک مثال عددی ارائه شده است و به منظور دستیابی به سیاستهای بهینه مدیریتی تحلیل حساسیت جامعی صورت گرفته است.

برخی از اقتصاددانان معتقدند وقوع بحران ها و مشکلات اقتصادی، مانند افزایش دامنه نوسانات اقتصادی، افزایش بیکاری و تورم و در نهایت افزایش زیان (کاهش رفاه) اجتماعی، به جهت مداخله اقتصادی دولت و اجرای سیاست های دستوری آن است. در این ارتباط، عدم اجرای سیاست های دستوری دولت توسط بانک مرکزی و در واقع استقلال آن، همچنان موضوعی مطرح است. در مقاله حاضر، کارآمدی ابزار سیاستی اوراق مشارکت، به واسطه استقلال ابزاری بانک مرکزی و اثرگذاری بر زیان اجتماعی، در چارچوب مدل استکلبرگ با رهیافت تئوری بازی ها ارزیابی شده است. بدین منظور، بازی با سه بازیکن شامل دولت، بانک مرکزی و سفته بازان، که هر یک دارای تابع هدفی هستند، برای کشور ایران طراحی شده است. مدل سازی و تحلیل عددی لازم برای حصول نتایج کمی تحقیق براساس داده های سالهای 88-1384، به ترتیب، با استفاده از دو نرم افزار MAPLE و GAMSصورت گرفته است. نتیجه کلی حاصل بر مبنای هدف حداقل کردن زیان اجتماعی، اگر دولت نقش رهبری مسلط را نداشته باشد و در مقابل، بانک مرکزی رهبری اجرای سیاست پولی را از طریق عملیات بازار باز، عهده دار باشد (استقلال بانک مرکزی)، حداقل زیان اجتماعی به کمترین سطح خود می رسد.

در پژوهش حاضر مدل سه سطحی مکان یابی تسهیلات دفاعی به منظور ایجاد پوشش کامل در مساله r- میانه ممانعتی ارائه شده است. هدف مدل طراحی مناسب سیستم های خدمات رسان است، به نحوی که آن ها بعد از دریافت شدیدترین سناریوی اختلالات مهاجم (رقیب) از حداکثر توان خود برای سرویس دهی مجدد استفاده کنند. از این رو، تسهیلات دفاعی برای محافظت بیشتر از تسهیلات خدمات رسان درنظر گرفته شده است و در این زمینه مکان یابی بهینه این تسهیلات دفاعی دنبال می شود. این مدل سه سطحی بر اساس بازی های رهبر- پیرو و به صورت مدافع- مهاجم- مدافع پیشنهاد شده است. مدافع برای ایجاد اطمینان بیشتر از ادامه فعالیت تسهیلات خدمات رسان بعد از اختلال مهاجم، قصد تاسیس تعداد تسهیلات دفاعی در مکان های بالقوه را دارد. مکان یابی این تسهیلات با توجه به هزینه ثابت تاسیس تسهیلات و هزینه های جاری سیستم صورت می پذیرد. البته با توجه به این محدودیت که هر تسهیل خدمت رسان حداقل باید در شعاع پوشش یک تسهیل دفاعی باشد (سطح اول)، هزینه های جاری سیستم ممکن است تحت تاثیر شدیدترین سناریوی اختلالات مهاجم مشخص شود. این مساله به عنوان یک بازی استکلبرگ استاتیک بین مهاجم (سطح 2) و مدافع (سطح 3) مدل سازی شده است. به منظور حل مدل، دو روش به کار گرفته شده است. در رویکرد اول، از شمارش صریح برای سطح اول و دوم و حل دقیق برای سطح سوم استفاده شده است. در رویکرد دوم، یک روش ترکیبی الگوریتم ژنتیک- شمارش صریح- حل دقیق به منظور حل مسائل در زمان معقول طراحی شده است. با مقایسه نتایج روش حل الگوریتم فرا ابتکاری پیشنهادی نسبت به روش دقیق در تعدادی از نمونه ها، نتایج محاسباتی بیانگر عملکرد مناسب این الگوریتم است.

زنجیره تامین فروشنده- خریدار دارای ساختار چندوجهی است که بر یکپارچه سازی کلیه عوامل متمرکز می گردد که شامل تولید و فروش محصولات نهایی به مشتریان است. در این تحقیق، مدل های مختلف زنجیره تامین فروشنده- خریدار بررسی می شوند که در آن علاوه بر رقابت، همکاری نیز در نظر گرفته می شود. در این مقاله تقاضای هر محصول تابعی از قیمت و هزینه تبلیغات آن محصول فرض شده است، به طوری که با افزایش قیمت، تقاضا کاهش می یابد و با افزایش هزینه تبلیغات، تقاضا افزایش می یابد. مدل های ارائه شده روابط بین خریدار و فروشنده را در دو حالت بازی های بدون همکاری و بازی های با همکاری در نظر می گیرند. در حالت نخست دو حالت در نظر گرفته شده است که در حالت اول فروشنده از قدرت بیشتری برخوردار است و به عنوان رهبر فعالیت می کند (استکلبرگ فروشنده) و در حالت دوم خریدار به عنوان رهبر فعالیت می کند (استکلبرگ خریدار). جواب های کارای پارتو نیز برای مدل بازی با همکاری برای نشان دادن پایداری همکاری ارائه گردیده است. در پایان تعدادی مثال نیز برای مقایسه بین مدل های با همکاری و بدون همکاری ارائه شده است.

در دنیای امروز، یکی از مصادیق رشد و توسعه شرکت ها، به وجود آمدن و تولید یک محصول جدید است که در آن عوامل زیادی اهمیت پیدا می کنند. قیمت گذاری و بازاریابی یک محصول جدید در کنار محصولات فعلی (قدیمی) نکته های حائز اهمیتی در تعیین مقدار تقاضا و میزان سود است. در این پژوهش از چهار رویکرد بازی تعادل نش، بازی استکلبرگ محصول جدید (محصول جدید-رهبر)، بازی استکلبرگ محصول قدیمی (محصول قدیمی-رهبر) و بازی با همکاری، برای به دست آوردن مقدار تقاضا، سود و قیمت هر دو محصول قدیمی و جدید، استفاده شده است. این رویکردها در دو حالت کلی و با محدودیت (تبلیغات محصول قدیمی غیر مجاز) مورد بحث و بررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازی با همکاری در مجموع سود بیشتری دارد ولی درصورتی که بازیکنان قدرت تصمیم گیری یکسانی دارند بازی نش پیشنهاد می شود و اگر قدرت بیشتری در بازار دارند به شکلی که می توانند تصمیم های خود را به بازیکن دیگر تحمیل نمایند بازی استکلبرگ پیشنهاد می گردد.

در بکارگیری تئوری مجموعه های فازی در نظریه بازی ها، تعیین استراتژی های بازیکنان بر اساس متغیرهای فازی با یک تابع عضویت قطعی صورت می گیرد که در آن درجه عدم عضویت تنها به صورت مکمل درجه عضویت بیان می شود. در حالیکه تعیین مقادیر پارامترهای نادقیق تصمیمات، ممکن است با درجه ای از تردید همراه باشد. از این رو در مقاله حاضر از متغیرهای فازی شهودی به منظور توصیف بهتر اطلاعات مبهم و نادقیق و مواجه با عدم قطعیت و ابهام موجود در فرآیند قیمت گذاری محصول استفاده گردیده است. به منظور ارائه مدل پیشنهادی، یک زنجیره تامین دو سطحی متشکل از یک تولید کننده و یک خرده فروش در نظر گرفته شده است. در طراحی بازی قیمت گذاری پیشنهادی از ساختار برنامه ریزی دو سطحی در قالب بازی استکلبرگ بهره گرفته شده است. در پایان، با استفاده از یک مثال عددی صحت ساختاری و اثربخشی مدل پیشنهادی پژوهش در فرآیند قیمت گذاری محصول نشان داده شده است.

یکی از موضوعاتی که کمتر در ادبیات زنجیره تأمین مورد توجه قرار می گیرد مدل های کمی برای همکاری خریدار و تأمین کننده در زنجیره است. هماهنگ سازی سفارش دهی و آماده سازی در یک زنجیره تأمین مستلزم اتخاذ تصمیمات بر مبنای مدل های ریاضی است. رشد روزافزون رقابت و توجه به هماهنگی و همکاری در مدیریت زنجیره تأمین موجب گردیده است که این زمینه بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله سعی می شود روابط خریدار و تأمین کننده را با رویکرد نظریه بازی ها تحت دو سناریو (بدون همکاری و با همکاری) مورد بررسی قرار گیرد. در بازی های بدون همکاری درحالتی که خریدار از قدرت بیشتری برخوردار باشد، به عنوان رهبر (استکلبرگ خریدار) و در حالت دوم تأمین کننده به عنوان رهبر در نظر گرفته می شود (استکلبرگ تأمین کننده). آنالیز عددی، مقایسه بین سناریوها و تحلیل حساسیت مدل، اثر تغییر پارامترها بر هزینه ها و درآمد را نشان می دهد.

در دنیای رقابتی امروز حفظ توان رقابتی صنایع، از الزامات باقی ماندن در صحنه رقابتی است. از این رو باید راهکارهایی به منظور رقابتی تر شدن صنایع کوچک اندیشیده شود تا بتوانند ضمن حفظ موجودیت خود، در عرصه رقابت نیز موفق عمل کنند. از جمله راهکارهای تقویت قدرت رقابتی صنایع کوچک، تجمیع این صنایع در کنار یکدیگر و ایجاد ساختاری با عنوان «خوشه صنعتی» است. با توجه به اهمیت خوشه های صنعتی در برنامه های توسعه اقتصادی منطقه، ارائه راهکارهایی به منظور بهبود عملکرد خوشه ها همواره در کانون توجه محققان و متخصصان این حوزه بوده است. در پژوهش حاضر فرایند قیمت گذاری محصولات که یکی از مهم ترین عوامل موثر بر سودآوری خوشه های صنعتی است با استفاده از رویکرد نظریه بازی ها بررسی شده است. مدل پیشنهادی این پژوهش با تمرکز بر تفاوت ساختاری بین زنجیره های تامین و خوشه های صنعتی معرفی شده است و در آن از مفهوم بازی استکلبرگ و مدل برنامه ریزی دوسطحی برای تعیین قیمت محصولات درون خوشه استفاده می شود. به منظور آزمون اعتبار ساختاری مدل پیشنهادی نیز اطلاعات مربوط به خوشه سنگ استان تهران با استفاده از نرم افزار متلب در بازی قیمت گذاری طراحی شده به اجرا درآمد و نتایج به دست آمده از بازی سطوح ذی نفعان و رهبر استکلبرگ خوشه، تجزیه و تحلیل شدند.